بيان اشرفيت و اسدّيت اين برهان بنا بر اين با برهان اشرف و اسدّ و اخصر ، « 1 » وجود واجب بهتر ثابت مىگردد ؛ زيرا به واسطهء صرف الوجود و با تجريد و انسلاخ آن از ماهيات و حدود و الغاى آنها ، بدون اينكه به راههاى پر پيچ و خم دور و تسلسل گرفتار شويم ، جمال زيباى صرف الوجود و اصل الوجود را درمان و علاج عقيده قرار مىدهيم ، البته در صورتى كه چشم عقل ما به جمال صرف النور و نور النور وجود افتد . از آن جهت اين برهان اشرف است كه از ديدن ذات وجود ، واجب كه عين وجود است اثبات مىشود ، به خلاف برهان ديگر كه اخسّ است ، يعنى از راه وجود ممكنات مبدأ و واجب اثبات مىگردد . و همچنين اين برهان اسدّ است ؛ چون مثل برهانى كه بعد ذكر خواهد شد يا ساير براهينى كه در محل خود مذكور است ، « 2 » نيست كه محتاج به دور و تسلسل بوده تا اشكال تطبيق و غير آن لازم آيد ؛ زيرا اگر در عالم دليل بر ابطال دور و تسلسل نباشد ، اين برهان مانند سدّ محكم است ، بدون اينكه بطلان تسلسل و غير آن بيان و تقرير شود . اين است كه اين برهان اسدّ براهين است و اين برهان اخصر است چون به مقدمات ديگرى غير از اصالة الوجود و تشكيك الوجود كه ذكر شد ، نيازى ندارد . و الحاصل : اين برهان اشرف است ؛ زيرا چشم ، به واسطهء ذات واجب و وجودى كه عين واجب است ، به جمال آن روشن مىشود . اين است كه رئيس الموحدين فرموده است : « يا من دلّ على ذاته بذاته » . « 3 » و بالجمله : در اين برهان بر اثبات واجب ، ديدهء ما به نور جمال اصل وجود روشن مىشود .

--> ( 1 ) - رجوع كنيد به : اسفار ، ج 6 ، ص 12 - 17 . ( 2 ) - رجوع كنيد به : اسفار ، ج 6 ، ص 26 - 48 . ( 3 ) - بحار الانوار ، ج 84 ، ص 339 ، حديث 19 .